COP27: Η διάσκεψη για το Κλίμα ολοκληρώθηκε με αμφιλεγόμενα αποτελέσματα – Ειδικό ταμείο για «τις απώλειες και τις ζημίες» των φτωχών χωρών

COP27: Η διάσκεψη για το Κλίμα ολοκληρώθηκε με αμφιλεγόμενα αποτελέσματα – Ειδικό ταμείο για «τις απώλειες και τις ζημίες» των φτωχών χωρών

Έπειτα από μακρές και δύσκολες διαπραγματεύσεις, οι οποίες οδήγησαν στην παράταση της διάσκεψης του ΟΗΕ για το Κλίμα, η COP27 ολοκληρώθηκε τα ξημερώματα της Κυριακής 20 Νοεμβρίου, αφού υιοθέτησε μια αμφιλεγόμενη τελική ανακοίνωση, η οποία περιλαμβάνει για πρώτη φορά την παροχή βοήθειας στις φτωχές χώρες που πλήττονται περισσότερο από την κλιματική αλλαγή, αλλά όχι νέους στόχους για τη μείωση των εκπομπών των αερίων του θερμοκηπίου.

Έπειτα από περισσότερες από δύο εβδομάδες, η COP27 που διεξαγόταν στο Σαρμ ελ Σέιχ της Αιγύπτου ολοκληρώθηκε με δύο ημέρες καθυστέρηση, σε σχέση με το ανακοινωμένο πρόγραμμα, γεγονός που την καθιστά μία από τις πιο μακρές διασκέψεις για το Κλίμα στην ιστορία. «Δεν ήταν εύκολο», αλλά «τελικά εκπληρώσαμε την αποστολή μας», δήλωσε ο πρόεδρος της COP27, o Αιγύπτιος υπουργός Εξωτερικών Σαμέχ Σούκρι.

Η τελική ανακοίνωση, καρπός πολλών συμβιβασμών, έγινε τελικά δεκτή ομόφωνα και ζητεί τη «γρήγορη» μείωση των εκπομπών των αερίων του θερμοκηπίου, αλλά δεν περιλαμβάνει κανένα νέο στόχο σε σχέση με την προηγούμενη COP της Γλασκόβης.

«Πρέπει να μειώσουμε δραστικά τις εκπομπές τώρα και αυτό είναι ένα ερώτημα στο οποίο αυτή η COP δεν απάντησε», σχολίασε ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες.

Η ΕΕ δήλωσε «απογοητευμένη» από την απουσία φιλοδοξίας για τη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου. Εκτιμώντας ότι «αυτή τη δεκαετία» πρέπει να γίνει κάτι για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, διαφορετικά θα είναι αργά, ο αντιπρόεδρος της ΕΕ Φρανς Τίμερμανς επέκρινε την ανακοίνωση της COP27 σχολιάζοντας ότι «αυτό που έχουμε μπροστά μας δεν είναι ένα επαρκές βήμα για τους ανθρώπους και τον πλανήτη». «Δεν προβλέπει αρκετές επιπλέον προσπάθειες από τους βασικούς ρυπαντές προκειμένου να αυξήσουν και να επιταχύνουν τη μείωση των εκπομπών» των αερίων του θερμοκηπίου, τόνισε ο ίδιος.

Ωστόσο, η τελική ανακοίνωση προβλέπει τη δημιουργία ενός ταμείου για την κάλυψη των «απωλειών και των ζημιών» που έχουν ήδη υποστεί οι «ιδιαίτερα ευάλωτες» φτωχές χώρες, εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής. Μια απόφαση που υποδέχθηκαν με επευφημίες πολλές αντιπροσωπείες και η οποία χαρακτηρίζεται «ιστορική» από όσους την υποστηρίζουν.

Το ζήτημα αυτό απειλούσε να εκτροχιάσει την COP27. Δεν τέθηκε στην ημερήσια διάταξη της διάσκεψης παρά την τελευταία στιγμή, μετά τους πολλούς δισταγμούς που εξέφραζαν για καιρό οι πλούσιες χώρες, και μόνο με όρο ότι θα αποκλειστεί η δυνητική απόδοση νομικών ευθυνών και η καταβολή αποζημιώσεων.

Οι ανεπτυγμένες χώρες εναντιώνονταν κατηγορηματικά στην ιδέα να δημιουργηθεί τέτοιο ταμείο ειδικού σκοπού. Ωστόσο, πολλά θέματα παραμένουν ασαφή, καθώς οι λεπτομέρειες για την εφαρμογή της απόφασης, δηλαδή της δημιουργίας του ταμείου και της συγκέντρωσης των κεφαλαίων, αναμένεται να οριστούν από ειδική επιτροπή και να τεθούν προς έγκριση στην COP28, στα τέλη του 2023, στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

ΠΙΣΩΓΥΡΙΣΜΑ

Το κείμενο για τη μείωση των εκπομπών των αερίων του θερμοκηπίου προκάλεσε επίσης αντιδράσεις, με πολλές χώρες να καταγγέλλουν ότι υστερεί έναντι των δεσμεύσεων που είχαν οριστεί σε προηγούμενες διασκέψεις, κυρίως σε ό,τι αφορά τον περιορισμό της ανόδου της θερμοκρασίας της Γης στον 1,5 βαθμό Κελσίου σε σχέση με την προβιομηχανική εποχή.

Αν και η πρόβλεψη αυτή αναφέρεται στην τελική ανακοίνωση, με βάσει τις τρέχουσες δεσμεύσεις των χωρών ο στόχος δεν μπορεί να επιτευχθεί, ενώ ανέφικτος φαίνεται και ο στόχος του περιορισμού της ανόδου της θερμοκρασίας της Γης στους 2 βαθμούς Κελσίου.

Σύμφωνα με τις τρέχουσες δεσμεύσεις των χωρών, ο κόσμος οδεύει προς μια αύξηση της θερμοκρασίας κατά 2,4 βαθμών Κελσίου ως το τέλος του αιώνα και με τον υφιστάμενο ρυθμό εκπομπών προς το καταστροφικό σενάριο των 2,8 βαθμών Κελσίου.

Ακόμη ένα θέμα που προκάλεσε αναταράξεις στην COP27 ήταν αυτό του περιορισμού των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Πολλές χώρες εκτίμησαν, ότι τα κείμενα που πρότεινε η αιγυπτιακή προεδρία αποτελούσαν πισωγύρισμα, σε σχέση με τις δεσμεύσεις που είχαν ληφθεί πέρυσι στη Γλασκόβη.

«Αυτή η COP περιόρισε τις δεσμεύσεις των χωρών να παρουσιάσουν νέους και πιο φιλόδοξους στόχους», κατήγγειλε η Λοράνς Τουμπιανά, αρχιτέκτονας της Συμφωνίας του Παρισιού για το Κλίμα το 2015. Χωρίς να λαμβάνεται υπόψη το ζήτημα της μείωσης της χρήσης των ορυκτών καυσίμων, που ευθύνονται για την υπερθέρμανση του πλανήτη, αλλά δεν αναφέρονται στις περισσότερες αποφάσεις για το Κλίμα.

Στο κείμενο της COP26 υπήρχε αναφορά στον άνθρακα, έπειτα από έντονες διαπραγματεύσεις, αλλά στο Σαρμ ελ Σέιχ οι «συνήθεις ύποπτοι», σύμφωνα με την έκφραση που χρησιμοποίησε ένας απεσταλμένος, αρνήθηκαν για μία ακόμη φορά να υπάρξει οποιαδήποτε αναφορά στο πετρέλαιο και το φυσικό αέριο.

Σε μια πρωτοφανή αναφορά στο τελικό κείμενο της διάσκεψης, προβλέπεται η ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, μαζί με τις ενέργειες «με χαμηλές εκπομπές», μια έκφραση που συνήθως χρησιμοποιείται για την πυρηνική ενέργεια.

ΓΙΑ ΑΝΑΜΙΚΤΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ «ΕΛΠΙΔΑΣ ΚΑΙ ΑΓΑΝΑΚΤΗΣΗΣ»

ΕΚΑΝΕ ΛΟΓΟ Η ΓΕΡΜΑΝΙΑ, «ΑΠΟΥΣΙΑ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ

ΦΙΛΟΔΟΞΙΑΣ» ΕΙΔΕ Η ΓΑΛΛΙΑ

Η υιοθέτηση ενός ειδικού ταμείου από την COP27 για τις ζημιές και τις απώλειες που προκαλεί η κλιματική αλλαγή είναι «ένα πρώτο αποφασιστικό βήμα προς το στόχο της κλιματικής δικαιοσύνης», εκτίμησε με ανάρτησή του στο Twitter ο Πακιστανός πρωθυπουργός Σεχμπάζ Σαρίφ. «Εναπόκειται στην επιτροπή μετάβασης να βασιστεί σε αυτή την ιστορική εξέλιξη», πρόσθεσε.

Η ολομέλεια της COP27 ενέκρινε επί της αρχής τη δημιουργία ενός ταμείου ειδικού σκοπού για την κάλυψη των «απωλειών και των ζημιών» που υφίστανται οι «ιδιαίτερα ευάλωτες» φτωχές χώρες εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής, υπό τις επευφημίες πολλών αντιπροσωπειών στο κλείσιμο της μαραθώνιας διάσκεψη του ΟΗΕ στο Σαρμ ελ Σέιχ της Αιγύπτου.

Η απόφαση υπογραμμίζει «την άμεση ανάγκη για νέους, επιπλέον, προβλέψιμους και επαρκείς οικονομικούς πόρους προκειμένου να βοηθηθούν οι αναπτυσσόμενες χώρες που είναι ιδιαίτερα ευάλωτες στις επιπτώσεις, “οικονομικές και μη”, της κλιματικής αλλαγής». Σύμφωνα με τον ΟΗΕ, οι πλημμύρες του φετινού καλοκαιριού, βύθισαν κάτω από το νερό το ένα τρίτο του εδάφους του Πακιστάν και επηρέασαν περίπου 33 εκατ. ανθρώπους, ενώ προκάλεσαν ζημιές και οικονομικές απώλειες ύψους μεγαλύτερου των 30 δις δολαρίων.

Η Γερμανία εκτίμησε ότι το αποτέλεσμα της COP27 δημιουργεί ανάμικτα συναισθήματα «ελπίδας και αγανάκτησης».

«Κάναμε σημαντική πρόοδο στο θέμα της κλιματικής δικαιοσύνης», έγραψε στο Twitter η Γερμανίδα υπουργός Εξωτερικών, Αναλένα Μπέρμποκ. Όμως ο κόσμος «χάνει πολύτιμο χρόνο στην πορεία του προς τον 1,5 βαθμό Κελσίου» εξαιτίας της απουσίας φιλοδοξίας στη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, πρόσθεσε. Η Γερμανίδα υπουργός αναφερόταν στο στόχο να περιοριστεί η άνοδος της θερμοκρασίας της Γης στον 1,5 βαθμό Κελσίου σε σχέση με την προβιομηχανική εποχή. Η COP27 ολοκληρώθηκε, αφού υιοθέτησε μια αμφιλεγόμενη τελική ανακοίνωση στην οποία δεν περιλαμβάνονται νέοι στόχοι για τη μείωση των εκπομπών των αερίων του θερμοκηπίου. «Μια ένωση πλούσιων σε πετρέλαιο κρατών και μεγάλων ρυπαντών» έθεσε «ανώφελα εμπόδια» στην πρόοδο στο θέμα των εκπομπών, εκτίμησε η Μπέρμποκ. «Σε ό,τι αφορά τις απώλειες και τις ζημιές, ανοίξαμε ένα νέο κεφάλαιο σε αυτή την COP. Και μπορέσαμε να διασφαλίσουμε ότι θα δοθεί βοήθεια στις πιο ευάλωτες χώρες», πρόσθεσε.

Και η Γαλλία χαιρέτισε την πρόοδο στο θέμα αυτό, αλλά επέκρινε «την απουσία κλιματικής φιλοδοξίας» στην COP. Σε ανακοίνωσή της η Γαλλίδα υπουργός Ενεργειακής Μετάβασης, Ανιές Πανιέ – Ρινασέ, ανέφερε ότι «δεν έγινε καμία πρόοδος σε ό,τι αφορά την ανάγκη να καταβάλλουμε επιπλέον προσπάθειες για τη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου και την απομάκρυνση από τα ορυκτά καύσιμα. Είναι πραγματικά απογοητευτικό».

«Αν και η συμφωνία της COP27 δε στέκεται στο ύψος των φιλοδοξιών που είχαν η Γαλλία και η ΕΕ, διαφυλάσσει τα βασικά: υπενθυμίζει το στόχο να περιοριστεί η υπερθέρμανση του πλανήτη στον 1,5 βαθμό Κελσίου και καλεί τις χώρες να καταβάλλουν περισσότερες προσπάθειες ήδη από το 2023», πρόσθεσε η Γαλλίδα υπουργός.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ