The Greek Canadian News online

Ο ιδρυτής Λεβέκ, η νίκη στις εκλογές και οι… ατάκες του Παριζώ

Create: 11/22/2016 - 22:00

Στις 15 Νοεμβρίου το αυτονομιστικό κόμμα Παρτί Κεμπεκουά γιόρτασε την 40η επέτειο από την πρώτη θριαμβευτική του νίκη εκείνο το φθινόπωρο του 1976.
Στην μικρή «πολιτική ιστορία» του, το κόμμα που ίδρυσε ο δημοσιογράφος και ανταποκριτής πολέμου Ρενέ Λεβέκ, κέρδισε πολλές φορές τις εκλογές και κυβέρνησε την επαρχία του Κεμπέκ.
Γνωστό για τον τελικό προορισμό του, την δημιουργία ενός ανεξάρτητου κράτους μέσα στον Καναδά, το κόμμα αυτό – ανάλογα την τετραετία – στήριξε κοινωνικές πολιτικές, οι οποίες όμως επιβάρυναν οικονομικά την επαρχία και τους πολίτες της.

Ρενέ Λεβέκ: Ο δημιουργός
του Παρτί Κεμπεκουά

Αλήθεια, τι ήταν αυτό που οδήγησε τον Ρενέ Λεβέκ να δημιουργήσει ένα κόμμα, που άρχισε ως πολιτικό κίνημα; Ένα κόμμα, που θα γινόταν ο κύριος αντίπαλος του κόμματος των Φιλελευθέρων, με το οποίο άρχισε την πολιτική του σταδιοδρομία το 1960;
Δημοφιλής ως δημοσιογράφος και στέλεχος της τηλεόρασης, ραδιοφώνου και του γραπτού τύπου, ο Λεβέκ, αποφασίζει το 1960 να ασχοληθεί με την πολιτική και στις 22 Ιουνίου του 1960, εκλέγεται βουλευτής με το Φιλελεύθερο κόμμα του πρωθυπουργού Ζαν Λεσάζ.
Αν και νεοφερμένος στην πολιτική, ο Λεσάζ του εμπιστεύεται το υπουργείο της Ενέργειας και Ορυκτού Πλούτου. Στις 28 Μαρτίου 1961, αναλαμβάνει το υπουργείο Πλουτοπαραγωγικών Πηγών, το οποίο θα κρατήσει ως τις 19 Ιανουαρίου 1966. Ήταν αυτός που εθνικοποίησε τις εταιρείες παραγωγής και παροχής ηλεκτρικής ενέργειας και βοήθησε την τότε μικρή επαρχιακή εταιρία «Hydro Québec» να αγοράσει όλες τις ιδιωτικές εταιρίες παραγωγής και διανομής ηλεκτρισμού για 604 εκατομμύρια δολάρια. Το γειτονικό Οντάριο είχε προβεί στην εθνικοποίηση της ηλεκτρικής ενέργειας από το 1906. Το 1963 ο Λεβέκ συμμετείχε ενεργά στην εκπαίδευση των ιθαγενών Ινουίτ του Βόρειου Κεμπέκ – όπου θα κατασκευαστούν αργότερα οι νέες ηλεκτροπαραγωγικές εγκαταστάσεις – από την αγγλική, στην γαλλική γλώσσα.
Τον Οκτώβριο 1965, ο Λεβέκ αναλαμβάνει το υπουργείο Οικογένειας και Ευημερίας, αναπτύσσοντας ένα σχέδιο υιοθεσιών, πρόγραμμα βοήθειας για μονογονεϊκές οικογένειες και προπαντός δωρεάν ιατρικές υπηρεσίες.
Επανεκλέγεται για τρίτη φορά στις 5 Ιουνίου 1966. Αν και θεωρούσε τον εαυτό του υποστηρικτή της Καναδικής Ομοσπονδίας, ήτοι «φεντεραλιστής», θεωρεί ότι η ανάκυψη της αυτοδιάθεσης της επαρχίας δεν είχε ωριμάσει, έστω και με την ίδρυση το 1960 του πολιτικού κόμματος (Rassemblement pour l›indépendance nationale) με ηγέτη τον Πιέρ Μπουρκώ. Το κόμμα του όμως είχε χάσει τις εκλογές από την Εθνική Ένωση (Union Nationale) του Ντάνιελ Τζόνσον και επιπλέον, στην βουλή εισχώρησαν δύο μικρά κόμματα, η Εθνική Ένωση που προαναφέραμε και το Εθνικό Ράλι, του Ζιλ Γκρεγκουάρ.
Το 1967 επισκέπτεται το Κεμπέκ ο πρόεδρος της Γαλλίας Σαρλ ντε Γκολ, ο οποίος προς έκπληξη της Καναδικής κυβέρνησης, αναφωνεί από το μπαλκόνι της δημαρχίας του Μόντρεαλ το «Ζήτω το Ελεύθερο Κεμπέκ – Vive le Québec Libre». Η φράση αυτή, η οποία καταχειροκροτήθηκε από τους θαμώνες, ξύπνησε την εθνικιστική συνείδηση των Κεμπεκιωτών για εθνική ανεξαρτησία.
Ο Λεβέκ εκείνο το διάστημα εργαζόταν στην σύνταξη μιας μεταρρυθμιστικής συνταγματικής πρότασης, γνωστή ως Επιλογή για το Κεμπέκ (Optiion Québec). Το καλοκαίρι του ΄67, η κοινοβουλευτική ομάδα των Φιλελευθέρων αρνείται την υιοθέτηση της πρότασης Λεβέκ, οδηγώντας το στέλεχός τους να αποχωρίσει στις 14 Οκτωβρίου του 1967, παίρνοντας μαζί του και τους βουλευτές Κλωντ Γκοντβού, Ρότζερ Ρασίν και Μαρκ Ρενώ.

Το όραμα του Ρενέ Λεβέκ
Το όραμα του Λεβέκ ήταν ένα ανεξάρτητο Κεμπέκ, με μια συμμετοχική σχέση με τον υπόλοιπο Καναδά, κάτι παρόμοιο με την Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα (ΕΟΚ). Στις 19 Νοεμβρίου 1967 ιδρύει την Κίνηση για την Ανεξαρτησία – Οργάνωση (Mouvement souveraineté-association, MSA). Συνάμα, ελπίζει ότι τα υπόλοιπα κινήματα για την ανεξαρτησία θα ακολουθήσουν το δικό του κίνημα.
Στις αρχές του 1968 δημοσιεύει το κείμενο της πρότασής του «Επιλογή για το Κεμπέκ» και τον Απρίλιο διεξάγεται το ιδρυτικό συνέδριο. Αργότερα διεξάγεται συνέδριο με την συμμετοχή του Εθνικού Ράλι. Στις 14 Οκτωβρίου 1968, οι σύνεδροι εκλέγουν τον Ρενέ Λεβέκ ως πρόεδρο του νέου δημιουργημένου κόμματος, υπό την ονομασία Παρτί Κεμπεκουά (PQ). Στις εκλογές που έγιναν στις 29 Απριλίου 1970, το κόμμα του Λεβέκ συγκέντρωσε 23,06% των ψήφων και απόσπασε 7 έδρες αλλά ο Λεβέκ έχασε την έδρα του – Μοντ Ρόγιαλ / Λωριέ – από τον Φιλελεύθερο Αντρέ Μαρσάντ. Στην εκλογική αναμέτρηση του 1973 το κόμμα του Λεβέκ – ο οποίος πλέον αρθρογραφεί στις γαλλικές εφημερίδες – έρχεται δεύτερο με 6 έδρες αλλά και πάλι ο Λεβέκ δεν κερδίζει την έδρα που μετονομάστηκε Ντόριον (σημερινή Λωριέ Ντόριον όπου εκλέγεται ο συμπάροικος Γεράσιμος Σκλαβούνος).
Νοέμβριος 1976: Η μεγάλη νίκη
των αυτονομιστών

Οι συνεχόμενες απεργίες των δημοσίων υπαλλήλων, η κατακραυγή από τα σκάνδαλα των υποδομών των Ολυμπιακών Αγώνων του 1976, τα συλλαλητήρια ενάντια του πρώτου γλωσσικού «νόμος 22», η ανεργία γύρω στο 10%, το αρνητικό εμπορικό ισοζύγιο και το δημόσιο χρέος της επαρχίας, που ξεπερνούσε το ένα δισεκατομμύριο δολάρια, οδήγησαν την κυβέρνηση Μπουράσσα, να προβεί σε πρόωρες εκλογές πριν λήξει η τετραετία της.
Το αποτέλεσμα ήταν μοιραίο. Όλα τα παραπάνω που είχαν δημιουργήσει ένα κλίμα έντασης, έδωσαν την νίκη στο αυτονομιστικό κόμμα Παρτί Κεμπεκουά, του Ρενέ Λεβέκ.
Ακόμα και οι εθνικότητες της δεκαετίας του ΄70 όπως Ιταλοί και Έλληνες, «μαύρισαν» την κυβέρνηση Μπουράσσα, ως μάθημα για την επιβολή του γαλλικού γλωσσικού νόμου 22 το 1974… Εδώ θα πρέπει να σημειωθεί ότι στις 12 Ιουλίου 1977 ψηφίστηκε ένας πιο «αυστηρός» γλωσσικός νόμος, ο γνωστός «101». Αυτή είναι μια παρένθεση που δεν έχει κλείσει ακόμη για την επαρχία.
Έτσι, στις εκλογές της 15ης Νοεμβρίου 1976 το Παρτί Κεμπεκουά παίρνει την εξουσία της επαρχίας, κατακτώντας ποσοστό 41,37% των ψήφων και κερδίζοντας 71 από τις 110 εκλογικές περιφέρειες. Ο Λεβέκ γίνεται πρωθυπουργός δέκα μέρες αργότερα, όπου στις προγραμματικές του δηλώσεις αναφέρεται στην δέσμευσή του για την διενέργεια δημοψηφίσματος, πριν την έναρξη των διαδικασιών για την ανακήρυξη της ανεξαρτησίας της επαρχίας.
Αναγνώριζε πως μόνο η σύνεση θα μπορούσε να οδηγήσει στην τελική λύση. Επιδίωκε την εθνική ανεξαρτησία αλλά γνώριζε επίσης, ότι τα ποσοστά εκλογής του κόμματός του κοντά στο 40% δεν αρκούσαν να βεβαιώσουν μια πιθανή νίκη στο δημοψήφισμα. Όπως και έγινε τον Μάιο του 1980, όπου μόνο το 40,44% ψήφισε για την ανεξαρτησία, ενώ το 1995 σε άλλο δημοψήφισμα στις 30 Οκτωβρίου 1995, η διαφορά ήταν μόλις 1%...
Οι κυβερνήσεις του Παρτί Κεμπεκουά
Μπορούμε να πούμε ότι ανάλογα με την περίοδο διακυβέρνησης, το αυτονομιστικό κόμμα του Παρτί Κεμπεκουά έχει κατά καιρούς ωφελήσει την μεσαία τάξη των Κεμπεκιωτών, μόνο όταν εφάρμοζε την προεκλογική δέσμευση για μια καλή και υπεύθυνη κυβέρνηση.
Ως παράδειγμα, την περίοδο 1977 με 1978 το νομοθετικό έργο της κυβέρνησης χαρακτηρίζεται μικρό, με κυριότερο νομοθέτημα την προστασία του αυτοκινητιστή από τις ασφαλιστικές εταιρίες, ώστε να υπάρχει η ευχέρεια προσφυγής για την διεκδίκηση μεγαλύτερης αποζημίωσης, καθώς και με την εθνικοποίηση του οργανισμού ασφάλισης αυτοκινητιστή, στο επίπεδο του ιδιώτη αυτοκινητιστή. Όμως παράλληλα, στις 12 Ιουλίου 1977, ο υπουργός πολιτιστικής ανάπτυξης Καμίλ Λωρέν (Camille Laurin) κατατέθει τον περιβόητο «νόμο 101», ο οποίος έγινε γνωστός ως Χάρτα της Γαλλικής Γλώσσας. Ο νόμος αυτός συμπλήρωσε τον «νόμο 22» που είχε ψηφίσει η κυβέρνηση του Ρομπέρτ Μπουράσσα, περί της «Επίσημης Γλώσσας» το 1974.
Φυσικά είναι αποδεδειγμένο, ότι οι γλωσσικοί νόμοι οδήγησαν πολλές εταιρείες να εγκαταλείψουν το Κεμπέκ και να εγκατασταθούν στο γειτονικό Οντάριο. Το αποτέλεσμα ήταν η μετανάστευση χιλιάδων αγγλόφωνων Κεμπεκιωτών στο Οντάριο, με τις ανάλογες οικονομικές επιπτώσεις.
Άλλα σημαντικά νομοθετήματα είναι ο καθορισμός του δικαιώματος της απεργίας, εκτός ορισμένων κλάδων εργασίας, η προστασία των αγροτικών εκτάσεων από την επέκταση των οικιστικών περιοχών, η κατάργηση του φόρου σε είδη ένδυσης, υπόδησης και επίπλωσης, ο κατώτερος μισθός κυμάνθηκε στο όριο του κόστους ζωής και η δωρεάν οδοντιατρική περίθαλψη για ανηλίκους κάτω των 16 ετών.
Στις νομοθετικές πρωτοβουλίες, περιλαμβάνονται η αναμόρφωση του εκλογικού νόμου, ο νόμος της χρηματοδότησης των πολιτικών κομμάτων, ο νόμος της δημόσιας διαβούλευσης, ο νόμος προστασίας του καταναλωτή, η μεταρρύθμιση της δημοτικής φορολογίας, ο νόμος της υγείας και της ασφάλειας στην εργασία, η διάλυση των συλλόγων της θήρας και του ψαρέματος, η ίδρυση του ταμείου σχεδίου – δράσης, η βοήθεια (μόνο στα γαλλικά) ΜΜΕ και η ίδρυση του Υπουργείου Εξωτερικού Εμπορίου.
Παράλληλα, προτεραιότητα των κυβερνήσεων Παρτί Κεμπεκουά ήταν πάντα το να βρει τα οικονομικά ερείσματα, ώστε να μπει σε εφαρμογή το εθνικό σχέδιο με την προσέλκυση επενδύσεων από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Όσον αφορά την έμπρακτη βοήθεια προς τις εθνικότητες και προπαντός στην Ελληνική παροικία, δεν αμφισβητείται η οικονομική βοήθεια προς τα ελληνικά σχολεία, στο ελληνικό κοινοτικό κέντρο, η δημιουργία του δημοτικού σχολείου «Δημοσθένης» το 1983. Και φυσικά και την ψήφιση από την βουλή του Κεμπέκ του «νόμου 231», το πρώτο καταστατικό της Ελληνικής Κοινότητας Μόντρεαλ. Εδώ θα πρέπει να αναφέρουμε την συμβολή του Ζεράλντ Γκωντέν, και συνάμα τον πολιτικό ακόλουθό του Ιωσήφ Ξενόπουλο, όπως και ορισμένα κύρια ενεργά στελέχη του Παρτί Κεμπεκουά, όπως ο Μανώλης Ροκάκης και ο αείμνηστος Μπάμπης Ιωσηφίδης.
Αλλά πάντα, και σύμφωνα με το πρώτο άρθρο του καταστατικού του, ο απώτερος σκοπός του Παρτί Κεμπεκουά είναι η πλήρη ανεξαρτησία της επαρχίας του Κεμπέκ από τον υπόλοιπο Καναδά, πλήρη οικονομική αυτονομία αλλά και παράλληλα οικονομική συνεργασία με τις υπόλοιπες επαρχίες του Καναδά.
Στην ερώτησή μου δε, προς τον τότε ηγέτη του κόμματος και οικονομολόγο Ζακ Παριζώ το 2000, πιο θα είναι το νόμισμα σ’ ένα ανεξάρτητο Κεμπέκ, μου τόνισε χαρακτηριστικά «το αμερικανικό δολάριο». Κάτι όμως που πρέπει να το δεχτεί το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, όπως του υπενθύμισα. Κι εκείνος ορθά – κοφτά μου είπε «και γιατί όχι…;».

About Author

George Guzmas